Lise Tercih Döneminde Velilerin En Sık Yaptığı 8 Kritik Hata (LGS ve OBP Tercihleri)

Her yıl Temmuz ayında LGS tercih danışmanlığı masasında yüzlerce aileyle bir araya geliyorum. Çok iyi bir puan ve yüzdelik dilim elde etmiş olmasına rağmen, yanlış tercih stratejisi yüzünden açıkta kalan ya da çocuğunun karakterine hiç uymayan bir okul türüne yerleşip 9. sınıfta nakil kapılarında yıpranan sayısız öğrenci görüyorum.

MEB e-Okul ortaöğretime geçiş sistemi iki ana kulvardan oluşur: Birincisi tüm öğrencilerin öncelikle yapmak zorunda olduğu "Yerel Yerleştirme (Sınavsız / OBP)" ekranı, ikincisi ise merkezi sınava giren öğrencilerin doldurduğu "Merkezi Sınavla Öğrenci Alan Okullar (LGS)" ve "Pansiyonlu Okullar" ekranıdır.

Velilerimizin bu süreçte kulaktan dolma bilgilerle veya sadece geçen yılın ham taban puanlarına bakarak hareket etmesi telafisi zor sonuçlar doğurur. İşte sahada en sık karşılaştığımız 8 kritik tercih hatası ve doğru PDR çözümleri:

PDR Uzmanı Notu / Evde Uygulama Önerisi: Tercih listesini Temmuz ayında sınav açıklandıktan sonraki panik günlerine bırakmayın! Nisan-Mayıs aylarında OkulRadar Tercih Robotu üzerinden hedeflediğiniz 5 okulu belirleyin ve bir hafta sonu çocuğunuzla birlikte o okulların bahçesini, ulaşım yolunu bizzat gidip görün.

Vaka Örneği: 2025 tercih döneminde %3,80 yüzdelik dilime giren Arda’nın ailesi, listeye sadece %1,5 ile %3,70 arasındaki 5 okulu yazıp "Nasılsa birine girer, daha düşük okul yazmayalım" diye ısrar etti. O yıl o ilçedeki Anadolu liselerine talep yoğunlaşınca Arda’nın merkezi sınav tercihlerinin hiçbiri gelmedi ve Arda yerel yerleştirmedeki OBP okuluna yerleşmek zorunda kaldı. Oysa tercih listesi "Hayal / İdeal / Güvenli Liman" dengesiyle kurulmalıdır.

MEB merkezi sınav tercihlerinde 10 okul, yerel yerleştirmede ise 5 okul seçme hakkı tanır. Rehberlik servisimizde uyguladığımız ve açıkta kalma riskini sıfıra indiren altın formül şöyledir:

• 1. ve 2. Tercih (Hayal/Atılım Tercihleri): Öğrencinin yüzdelik diliminin %20-%30 daha ilerisinde olan (örneğin öğrenci %5 dilimdeyse %3,5 - %4,8 aralığındaki) çok istediği okullar.
• 3, 4, 5, 6 ve 7. Tercih (Gerçekçi/İdeal Tercihler): Öğrencinin kendi yüzdelik diliminin tam etrafındaki (örneğin %4,8 ile %6,2 aralığındaki) asıl yerleşmesi beklenen okullar.
• 8, 9 ve 10. Tercih (Güvenli Liman/Sigorta Tercihleri): Öğrencinin yüzdelik diliminin gerisinde olan (%6,5 - %8,5 aralığı), "Açıkta kalmaktansa bu okula keyifle giderim" dediği sigorta okullar.
• Yerel Yerleştirme (OBP) "3 Okul / En Fazla 2 Aynı Tür" Kuralı: OBP ekranında ilk 3 okul mutlaka kendi "Kayıt Alanı"ndan seçilmelidir ve aynı okul türünden (örneğin Anadolu Lisesi) en fazla 3 adet yazılabilir.
• Proje Meslek Liselerinde Bölüm Kontrolü: Sınavlı bir Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi (MTAL) yazarken puanın hangi bölüme (Bilişim, Uçak Bakım, Elektrik-Elektronik vb.) ait olduğunu OkulRadar üzerinden mutlaka kontrol edin.
• İstemeyeceğiniz Hiçbir Okulu Listeye Yazmayın: "Ölü tercih olmasın, liste dolsun" diye yazılan okula yerleştikten sonra "Biz buraya gitmek istemiyoruz" deme şansınız sadece boş kontenjan kalırsa nakil dönemindedir.
• Yabancı Dil ve Hazırlık Süresine Dikkat Edin: Hazırlık sınıfı olan (Hazırlık + 4 Yıl = 5 Yıl) liseler ile Almanca/Fransızca eğitim veren liselerin müfredat yapısını önceden inceleyin.
• Okulun Fiziki Kapasitesini (Derslik Başına Öğrenci) İnceleyin: OkulRadar okul detay sayfalarındaki "Derslik Başına Öğrenci" ve "Öğretmen Başına Öğrenci" PDR karnesini mutlaka karşılaştırın.

Evde Uygulama Önerisi: İki okul arasında kararsız kaldığınızda OkulRadar "2 Liseyi Yan Yana Kıyasla" aracını açın; son 3 yılın puan/OBP istikrarını, kontenjanını ve fiziki imkanlarını tek tabloda görerek ailece ortak karar verin.